Giáo án ôn tập hóa 8 cực hay

Thay (1) vµo (3) ta cã: 2y = 3z = 6x => y = 6x = 3x 2 NÕu x = 1 th× y = 3 vµ z = 2x = 2.1 = 2 => Ph¬ng tr×nh ë d¹ng c©n b»ng nh sau: P2O5 + 3H2O -> 2H3PO4 VÝ dơ: C©n b»ng ph¬ng tr×nh ph¶n øng. Al + HNO3 (lo·ng) ----> Al(NO3)3 + NO + H2O Bíc 1: §Ỉt hƯ sè b»ng c¸c Èn sè a, b, c, d tríc c¸c chÊt tham gia vµ chÊt t¹o thµnh (NÕu 2 chÊt mµ trïng nhau th× dïng 1 Èn) Ta cã. a Al + b HNO3 ----> a Al(NO3)3 + c NO + b/2 H2O. Bíc 2: LËp ph¬ng tr×nh to¸n häc víi tõng lo¹i nguyªn tè cã sù thay ®ỉi vỊ sè nguyªn tư ë 2 vÕ. Ta nhËn thÊy chØ cã N vµ O lµ cã sù thay ®ỉi. N: b = 3a + c (I) O: 3b = 9a + c + b/2 (II) Bíc 3: Gi¶i ph¬ng tr×nh to¸n häc ®Ĩ t×m hƯ sè Thay (I) vµo (II) ta ®ỵc. 3(3a + c) = 9a + c + b/2 2c = b/2 ----> b = 4c ---> b = 4 vµ c = 1. Thay vµo (I) ---> a = 1. Bíc 4: Thay hƯ sè võa t×m ®ỵc vµo ph¬ng tr×nh vµ hoµn thµnh ph¬ng tr×nh. Al + 4 HNO3 ----> Al(NO3)3 + NO + 2 H2O Bíc 5: KiĨm tra l¹i ph¬ng tr×nh võa hoµn thµnh. 2/ C©n b»ng theo ph¬ng ph¸p electron. VÝ dơ: Cu + HNO3 (®Ỉc) -----> Cu(NO3)2 + NO2 + H2O Bíc 1: ViÕt PTP¦ ®Ĩ x¸c ®Þnh sù thay ®ỉi sè oxi ho¸ cđa nguyªn tè. Ban ®Çu: Cu0 ----> Cu+ 2 Trong chÊt sau ph¶n øng Cu(NO3)2 Ban ®Çu: N+ 5 (HNO3) ----> N+ 4 Trong chÊt sau ph¶n øng NO2 Bíc 2: X¸c ®Þnh sè oxi ho¸ cđa c¸c nguyªn tè thay ®ỉi. Cu0 ----> Cu+ 2 N+ 5 ----> N+ 4 Bíc 3: ViÕt c¸c qu¸ tr×nh oxi ho¸ vµ qu¸ tr×nh khư. Cu0 – 2e ----> Cu+ 2 N+ 5 + 1e ----> N+ 4 Bíc 4: T×m béi chung ®Ĩ c©n b»ng sè oxi ho¸. 1 Cu0 – 2e ----> Cu+ 2 2 N+ 5 + 1e ----> N+ 4 Bíc 5: §a hƯ sè vµo ph¬ng tr×nh, kiĨm tra, c©n b»ng phÇn kh«ng oxi ho¸ - khư vµ hoµn thµnh PTHH. Cu + 2HNO3 (®Ỉc) -----> Cu(NO3)2 + 2NO2 + H2O + 2HNO3 (®Ỉc) -----> Cu + 4HNO3 (®Ỉc) -----> Cu(NO3)2 + 2NO2 + 2H2O 3/ C©n b»ng theo ph¬ng ph¸p b¸n ph¶n øng ( Hay ion - electron) Theo ph¬ng ph¸p nµy th× c¸c bíc 1 vµ 2 gièng nh ph¬ng ph¸p electron. Bíc 3: ViÕt c¸c b¸n ph¶n øng oxi ho¸ vµ b¸n ph¶n øng khư theo nguyªn t¾c: + C¸c d¹ng oxi ho¸ vµ d¹ng khư cđa c¸c chÊt oxi ho¸, chÊt khư nÕu thc chÊt ®iƯn li m¹nh th× viÕt díi d¹ng ion. Cßn chÊt ®iƯn li u, kh«ng ®iƯn li, chÊt r¾n, chÊt khÝ th× viÕt díi d¹ng ph©n tư (hc nguyªn tư). §èi víi b¸n ph¶n øng oxi ho¸ th× viÕt sè e nhËn bªn tr¸i cßn b¸n ph¶n øng th× viÕt sè e cho bªn ph¶i. Bíc 4: C©n b»ng sè e cho – nhËn vµ céng hai b¸n ph¶n øng ta ®ỵc ph¬ng tr×nh ph¶n øng d¹ng ion. Mn chun ph¬ng tr×nh ph¶n øng d¹ng ion thµnh d¹ng ph©n tư ta céng 2 vÕ nh÷ng lỵng t¬ng ®¬ng nh nhau ion tr¸i dÊu (Cation vµ anion) ®Ĩ bï trõ ®iƯn tÝch. Chó ý: c©n b»ng khèi lỵng cđa nưa ph¶n øng. M«i trêng axit hc trung tÝnh th× lÊy oxi trong H2O. Bíc 5: Hoµn thµnh ph¬ng tr×nh. Mét sè ph¶n øng ho¸ häc thêng gỈp. CÇn n¾m v÷ng ®iỊu kiƯn ®Ĩ x¶y ra ph¶n øng trao ®ỉi trong dung dÞch. Gåm c¸c ph¶n øng: 1/ Axit + Baz¬  → Mi + H2O 2/ Axit + Mi  → Mi míi + AxÝt míi 3/ Dung dÞch Mi + Dung dÞch Baz¬  → Mi míi + Baz¬ míi 4/ 2 Dung dÞch Mi t¸c dơng víi nhau  → 2 Mi míi §iỊu kiƯn ®Ĩ x¶y ra ph¶n øng trao ®ỉi lµ: S¶n phÈm thu ®ỵc ph¶i cã Ýt nhÊt mét chÊt kh«ng tan hc mét chÊt khÝ hc ph¶i cã H2O vµ c¸c chÊt tham gia ph¶i theo yªu cÇu cđa tõng ph¶n øng. TÝnh tan cđa mét sè mi vµ baz¬. HÇu hÕt c¸c mi clo rua ®Ịu tan ( trõ mi AgCl , PbCl2 ) TÊt c¶ c¸c mi nit rat ®Ịu tan. TÊt c¶ c¸c mi cđa kim lo¹i kiỊm ®Ịu tan. HÇu hÕt c¸c baz¬ kh«ng tan ( trõ c¸c baz¬ cđa kim lo¹i kiỊm, Ba(OH)2 vµ Ca(OH)2 tan Ýt. * Na2CO3 , NaHCO3 ( K2CO3 , KHCO3 ) vµ c¸c mi cacbonat cđa Ca, Mg, Ba ®Ịu t¸c dơng ®ỵc víi a xÝt. NaHCO3 + NaHSO4  → Na2SO4 + H2O + CO2 Na2CO3 + NaHSO4  → Kh«ng x¶y ra NaHCO3 + NaOH  → Na2CO3 + H2O Na2CO3 + NaOH  → Kh«ng x¶y ra 2NaHCO3  → Na2CO3 + H2O + CO2 NaHCO3 + Ba(OH)2  → BaCO3 + NaOH + H2O 2NaHCO3 + 2KOH  → Na2CO3 + K2CO3 + 2H2O Na2CO3 + Ba(OH)2  → BaCO3 + 2NaOH Ba(HCO3)2 + Ba(OH)2  → 2BaCO3 + 2H2O Ca(HCO3)2 + Ba(OH)2  → BaCO3 + CaCO3 + 2H2O NaHCO3 + BaCl2  → kh«ng x¶y ra Na2CO3 + BaCl2  → BaCO3 + 2NaCl Ba(HCO3)2 + BaCl2  kh«ng x¶y ra → Ca(HCO3)2 + CaCl2  → kh«ng x¶y ra NaHSO3 + NaHSO4  → Na2SO4 + H2O + SO2 Na2SO3 + H2SO4  → Na2SO4 + H2O + SO2 2NaHSO3 + H2SO4  → Na2SO4 + 2H2O + 2SO2 Na2SO3 + 2NaHSO4  → 2Na2SO4 + H2O + SO2 2KOH + 2NaHSO4  → Na2SO4 + K2SO4 + H2O (NH4)2CO3 + 2NaHSO4  → Na2SO4 + (NH4)2SO4 + H2O + CO2 Fe + CuSO4  → FeSO4 + Cu Cu + Fe SO4  → kh«ng x¶y ra Cu + Fe2(SO4)3  → 2FeSO4 + CuSO4 Fe + Fe2(SO4)3  → 3FeSO4 2FeCl2 + Cl2 t → 2FeCl3 0 Nhãm hi®roxit vµ gèc axit - OH H I B¶ng tÝnh tan trong níc cđa c¸c axit – baz¬ - mi Hi®ro vµ c¸c kim lo¹i K Na Ag Mg Ca Ba Zn Hg Pb Cu Fe I I I II II II II II II II II t t k i t k k k k t t k t t t t t i t t Fe III k t Al III k t - Cl t/b - NO3 t/b t t t t t t t t t t t t t - CH3COO t/b t t t t t t t t t t t - t =S t/b t t k - t t k k k k k k – = SO3 t/b t t k k k k k k k k k - – = SO4 t/kb t t i t i k t - k t t t t = CO3 t/b t t k k k k k - k - k - – = SiO3 k/kb t t – k k k k – k – k k k = PO4 t/kb t t k k k k k k k k k k k t : hỵp chÊt kh«ng tan ®ỵc trong níc . k: hỵp chÊt kh«ng tan i: hỵp chÊt Ýt tan. b: hỵp chÊt bay h¬i hc dƠ bi ph©n hủ thµnh khÝ bay lªn. kb : hỵp chÊt kh«ng bay h¬i. V¹ch ngang “ - " :hỵp chÊt kh«ng tån t¹i hc bÞ ph©n hủ trong níc. Mét sè PTHH cÇn lu ý: VÝ dơ: Hoµ tan m( gam ) MxOy vµo dung dÞch axit (HCl, H2SO4, HNO3) Ta cã PTHH c©n b»ng nh sau: lu ý 2y/x lµ ho¸ trÞ cđa kim lo¹i M MxOy + 2yHCl  → xMCl2y/x + yH2O 2MxOy + 2yH2SO4  → xM2(SO4)2y/x + 2yH2O MxOy + 2yHNO3  + yH2O → xM(NO3)2y/x VD: Hoµ tan m( gam ) kim lo¹i M vµo dung dÞch a xit (HCl, H2SO4) Ta cã PTHH c©n b»ng nh sau: lu ý x lµ ho¸ trÞ cđa kim lo¹i M 2M + 2xHCl  + xH2 → 2MClx ¸p dơng: Fe + 2HCl  + H2 → FeCl2 2Al + 2*3 HCl  → 2AlCl3 + 3H2 6 2M + xH2SO4  xH2 → M2(SO4)x + ¸p dơng: Fe + H2SO4  + H2 → FeSO4 2Al + 3H2SO4  3H2 → Al2(SO4)3 + C¸c ph¶n øng ®iỊu chÕ mét sè kim lo¹i: • §èi víi mét sè kim lo¹i nh Na, K, Ca, Mg th× dïng ph¬ng ph¸p ®iƯn ph©n nãng ch¶y c¸c mi Clorua. PTHH chung: 2MClx (r ) dpnc → 2M(r ) + Cl2( k )   (®èi víi c¸c kim lo¹i ho¸ trÞ II th× nhí ®¬n gi¶n phÇn hƯ sè) • §èi víi nh«m th× dïng ph¬ng ph¸p ®iƯn ph©n nãng ch¶y Al2O3, khi cã chÊt xóc t¸c Criolit(3NaF.AlF3) , PTHH: 2Al2O3 (r ) dpnc → 4Al ( r ) + 3 O2 (k )   • §èi víi c¸c kim lo¹i nh Fe , Pb , Cu th× cã thĨ dïng c¸c ph¬ng ph¸p sau: - Dïng H2: FexOy + yH2 t + yH2O ( h ) → xFe - Dïng C: 2FexOy + yC(r ) t + yCO2 ( k ) → 2xFe - Dïng CO: FexOy + yCO (k ) t + yCO2 ( k ) → xFe - Dïng Al( nhiƯt nh«m ): 3FexOy + 2yAl (r ) t → 3xFe + yAl2O3 ( k ) - PTP¦ nhiƯt ph©n s¾t hi®r« xit: 4xFe(OH)2y/x + (3x – 2y) O2 t → 2xFe2O3 + 4y H2O 0 0 0 0 0 Mét sè ph¶n øng nhiƯt ph©n cđa mét sè mi 1/ Mi nitrat • NÕu M lµ kim lo¹i ®øng tríc Mg (Theo d·y ho¹t ®éng ho¸ häc) 2M(NO3)x  → 2M(NO2)x + xO2 (Víi nh÷ng kim lo¹i ho¸ trÞ II th× nhí ®¬n gi¶n phÇn hƯ sè ) • NÕu M lµ kim lo¹i kĨ tõ Mg ®Õn Cu (Theo d·y ho¹t ®éng ho¸ häc) 4M(NO3)x t → 2M2Ox + 4xNO2 + xO2 (Víi nh÷ng kim lo¹i ho¸ trÞ II th× nhí ®¬n gi¶n phÇn hƯ sè ) • NÕu M lµ kim lo¹i ®øng sau Cu (Theo d·y ho¹t ®éng ho¸ häc) 2M(NO3)x t + 2NO2 + xO2 → 2M (Víi nh÷ng kim lo¹i ho¸ trÞ II th× nhí ®¬n gi¶n phÇn hƯ sè) 0 0 2/ Mi cacbonat - Mi trung hoµ: M2(CO3)x (r) t → M2Ox (r) + xCO2(k) (Víi nh÷ng kim lo¹i ho¸ trÞ II th× nhí ®¬n gi¶n phÇn hƯ sè) - Mi cacbonat axit: 2M(HCO3)x(r) t → M2(CO3)x(r) + xH2O( h ) + xCO2(k) (Víi nh÷ng kim lo¹i ho¸ trÞ II th× nhí ®¬n gi¶n phÇn hƯ sè) 0 0 3/ Mi amoni NH4Cl t → NH3 (k) + HCl ( k ) NH4HCO3 t → NH3 (k) + H2O ( h ) + CO2(k) NH4NO3 t → N2O (k) + H2O ( h ) NH4NO2 t → N2 (k) + 2H2O ( h ) (NH4)2CO3 t → 2NH3 (k) + H2O ( h ) + CO2(k) 2(NH4)2SO4 t → 4NH3 (k) + 2H2O ( h ) + 2SO2 ( k ) + O2(k) 0 0 0 0 0 0 Bµi 1: ViÕt c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc biĨu diƠn c¸c ph¶n øng ho¸ häc ë c¸c thÝ nghiƯm sau: a) Nhá vµi giät axit clohi®ric vµo ®¸ v«i. b) Hoµ tan canxi oxit vµo níc. c) Cho mét Ýt bét ®iphotpho pentaoxit vµo dung dÞch kali hi®r«xit. d) Nhóng mét thanh s¾t vµo dung dÞch ®ång(II) sunfat. e) Cho mét mÉu nh«m vµo dung dÞch axit sunfuric lo·ng. f) Nung mét Ýt s¾t(III) hi®r«xit trong èng nghiƯm. g) DÉn khÝ cacbonic vµo dung dÞch níc v«i trong ®Õn d. h) Cho mét Ýt natri kim lo¹i vµo níc. Bµi 2: Cã nh÷ng baz¬ sau: Fe(OH) 3, Ca(OH)2, KOH, Mg(OH)2. H·y cho biÕt nh÷ng baz¬ nµo: a) BÞ nhiƯt ph©n hủ? b) T¸c dơng ®ỵc víi dung dÞch H2SO4? c) §ỉi mµu dung dÞch phenolphtalein tõ kh«ng mµu thµnh mµu hång? Bµi 3: Cho c¸c chÊt sau: canxi oxit, khÝ sunfur¬, axit clohi®ric, bari hi®r«xit, magiª cacbonat, bari clorua, ®iphotpho penta oxit. ChÊt nµo t¸c dơng ®ỵc víi nhau tõng ®«i mét. H·y viÕt c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc cđa ph¶n øng. Híng dÉn: LËp b¶ng ®Ĩ thÊy ®ỵc c¸c cỈp chÊt t¸c dơng ®ỵc víi nhau râ h¬n. Bµi 4: Cho c¸c oxit sau: K2O, SO2, BaO, Fe3O4, N2O5. ViÕt ph¬ng tr×nh ho¸ häc(nÕu cã) cđa c¸c oxit nµy lÇn lỵt t¸c dơng víi níc, axit sunfuric, dung dÞch kali hi®roxit. Bµi 5: Cho mét lỵng khÝ CO d ®i vµo èng thủ tinh ®èt nãng cã chøa hçn hỵp bét gåm: CuO, K2O, Fe2O3 (®Çu èng thủ tinh cßn l¹i bÞ hµn kÝn). ViÕt tÊt c¶ c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc x¶y ra. Bµi 6: Nªu hiƯn tỵng vµ viÕt PTHH minh ho¹ a/ Cho Na vµo dung dÞch Al2(SO4)3 b/ Cho K vµo dung dÞch FeSO4 c/ Hoµ tan Fe3O4 vµo dung dÞch H2SO4 lo·ng. d/ Nung nãng Al víi Fe2O3 t¹o ra hçn hỵp Al2O3 vµ FexOy. PTHH tỉng qu¸t: 3x Fe2O3 + ( 6x – 4y ) Al t → 6 FexOy + ( 3x – 2y ) Al2O3 Bµi 7: Cho thÝ nghiƯm MnO2 + HCl®  → KhÝ A Na2SO3 + H2SO4 ( l )  → KhÝ B FeS + HCl  → KhÝ C NH4HCO3 + NaOHd  → KhÝ D 0